Căn cứ vào thực tế mà nhận xét thì cuộc đời có khổ có sướng, sướng khổ giao thoa. Nhưng, nếu chỉ quan sát thế thôi thì vấn đề có vẻ quá thường thức. Cho nên phải tiến thêm một bước nữa mà khảo sát xem cuộc đời vốn lấy khổ làm bản chất, hay lấy sướng làm bản chất ? Đây có thể nói là vấn đề nhân sinh quan tối sơ.
Những người chủ trương bản chất của cuộc đời là vui sướng, dĩ nhiên thuộc phái theo chủ nghĩa lạc quan. Chủ nghĩa này rất được tôn sùng tại Tây phương. Ngược lại, những người cho bản chất cuộc đời là khổ, hay ít ra, khổ nhiều hơn sướng, tất nhiên là những người theo chủ nghĩa bi quan. Bên Tây phương, chủ nghĩa này cũng rất thịnh hành. Tại nước Đức, rất nhiều nhà triết học có tư tưởng yếm thế, mà Schopenhauer là một trong những nhà triết học trứ danh đó. Ông từng nói : "Ngủ dĩ nhiên là hay, nhưng nếu chết đi đừng sinh ra nữa thì lại càng hay biết chừng nào!". Ý nghĩa của câu nói trên đây, mới nghe qua, tuy phảng phất như nhân sinh quan của Phật Giáo, nhưng cái tinh thần của nó thì khác biệt vô cùng.